| RYS HISTORYCZNY
Wstęp do historii cesarstwa chińskiego
Okres cesarstwa chińskiego rozciąga się na przestrzeni 4000 lat,
od dynastii Xia z około 2100 r. p.n.e. do abdykacji ostatniego
cesarza Pu Yi w 1911 r.

Świetność dynastii Han
Dynastia Han istniała przez ponad 400 lat, od 206 r. p.n.e., kiedy
to została założona przez robotnika imieniem Liu Bang, aż do 220
r. p.n.e., z 14-letnią przerwą w latach 9-23 n.e., w czasach rządów
uzurpatora Wang Manga. Przed przejęciem władzy przez Wang Manga
ród ten znany był pod nazwą Zachodniej Dynastii Han, ze stolicą
w zachodnim mieście Chang'an. Od powrotu do władzy w 23 r. Hanowie
określani byli Wschodnią Dynastią Han, której siedzibę główną
umieszczono we wschodnim Luoyang.
Nie wliczając ostatnich lat panowania, okres dynastii Han zapisał
się w historii jako okres wielkiej prosperity i rozwoju społeczeństwa.
Cesarze Han, których było dziewiętnastu, oparli swoją władzę na
strukturze prawnej i administracyjnej, wykształconej przez ich
poprzedników - dynastię Qin. Hanowie jednak udoskonalili ją łagodząc
surowość prawa i wprowadzając zasady konfucjanizmu.
Pod wodzą dynastii Han Chiny szybko się rozwijały. Do roku 2 n.e.
ich terytorium rozszerzyło się na obszar Korei Północnej, wybrzeża
południowo-wschodniego i południowo-zachodniego oraz na tereny
Wietnamu i większości środkowej Azji. Aby strzec północnych granic,
Hanowie wznieśli Wielki Mur.
W 165 r. p.n.e. Liu Heng, trzeci cesarz Han, wprowadził system
rekrutacji do służby państwowej oparty na egzaminach sprawdzających
znajomość pism Konfucjusza. System ten przetrwał, z drobnymi przerwami,
setki lat i miał wielki wpływ na ostateczny sukces polityki Cesarstwa
Chińskiego.
Największym odkryciem za czasów dynastii Han było wynalezienie
papieru, przypisywane eunuchowi imieniem Cai Lun, a datowane na
105 r. n.e. W trzecim stuleciu papier był już w użytku powszechnym,
zastępując bambus, drewniane płytki i jedwab. Wynalazek ten dotarł
do Europy dopiero w XII wieku.
Kluczowym wynalazkiem tego okresu był kompas magnetyczny. W I
wieku naszej ery Chińczycy odkryli, że magnetyt (rodzaj rudy metalu)
można wykorzystać do wskazywania północy. Następnie zrozumieli,
że magnesując stalowe igły, osiąga się ten sam efekt. Kompas wykorzytywany
był w późniejszym okresie do nawigacji podczas długich podróży
morskich. Kolejnym istotnym wynalazkiem stał się niewątpliwie
sejsmoskop. Było to niezwykle praktyczne urządzenie do wykrywania
nawet bardzo odległych wstrząsów Ziemi. Odkrycia dokonał w 132
r. n.e. naukowiec Zhang Heng. W roku 138 sejsmoskop wykrył wstrząs
oddalony o 500 km.
W dziedzinie medycyny wsławił się z kolei Zhang Zhongjing, autor
:"Teorii tyfusu i innych schorzeń", który zapoczątkował
rozwój tej nauki w Chinach.
W czasach dynastii Han wielki rozkwit przeżywał też handel. Właśnie
wtedy powstał "Jedwabny szlak", długi na 11 tysięcy
kilometrów, od Chang'an (współczesny Xi'an), poprzez Jemen i Kasghar,
aż do Persji i wybreży Morza Śródziemnego. Przewożono nim takie
towary jak herbata czy jedwab.
Upadek
dynastii
Do upadku dynastii Han przyczyniły się trzy główne wydarzenia.
Pierwszym z nich był bunt chłopów w 184 r. n.e., dowodzony przez
Zhanga Lue oraz jego dwóch braci: Zhanga Liang oraz Zhanga Bao.
Przyjęli oni przydomki Wielkiego Generała Niebios, Wielkiego Generała
Ziemi i Wielkiego Generała Ludu, po czym wykorzystali społeczne
niezadowolenie, spowodowane korupcją i nieefektywnością rządów
dynastii Han. Typowym przykładem polityki sprawowania rządów była
aukcja stanowisk rządowych zorganizowana przez cesarza Linga,
która miała zapełnić skarb państwa, a jednocześnie pozbawić uczonych
możliwości awansu. Bracia Zhang zebrali armię kilkuset tysięcy
chłopów i poważnie zagrozili dynastii. Obóz Hanów, który w owym
okresie zdominowany był przez grupę skorumpowanych eunuchów znanych
jako "Dziesięciu opiekunów", z pewnymi trudnościami
zdusił bunt, jednak w wyniku tych wydarzeń został znacznie osłabiony.
Drugim wydarzeniem był okres panowania Dong Zhuo, "Generała
czołowej armii" i "Prefekta Xiliang". Został on
wezwany przez "Wielkiego generała He Jina" w 189 r.
do pomocy w usunięciu eunuchów. Sam Jin został wkrótce przez nich
zamordowany, a kiedy Dong dojechał wraz ze swoją armią do Luoyang,
siły wroga, dowodzone przez młodego cesarza Shao oraz jego młodszego
brata, księcia Chanliu, opuszczały właśnie ogarniętą chaosem stolicę.
Mając do dyspozycji 200 tys. żołnierzy, Dong Zhuo szybko uporał
się z przeciwnikiem i odsunął cesarza Shao od władzy, zastępując
go księciem Chenliu, który od tej chwili nazwany był cesarzem
Xian. Zasiadł on na tronie mając jedynie 15 lat. Z pomocą Lu Bu,
najlepszego wojownika tego okresu. Dong nadał sobie tytuł premiera
i przejął kontrolę nad rządem. Wkrótce wprowadził okrutną i krwawą
dyktaturę, oficjalnie prowadzoną przez młodego cesarza, który
w rzeczywistości przetrzymywany był pod kluczem.
Dojście do władzy Dong Zhuo rozwścieczyło wielu pomniejszych władców
i generałów, których osiemnastu 1 190 r. założyło konfederację
i zaprzysięgło zniszczyć Dong Zhuo i uwolnić cesarza Xiana. Za
zjednoczeniem tym stał Cao Cao, który pozostałym siedemnastu władcom
wysyłał sfałszowane cesarskie dekrety.
Związek dowodzony przez Yuan Shao odniósł z początku znaczący
sukces militarny. Zmusiło to Donga Zhuo do opuszczenia dotychczasowej
stolicy Luoyang i przeniesienie dworu cesarza do Chang’an. Wyjeżdżając
z miasta, Dong kazał zrównać je z ziemią, co spowodowało wielkie
straty materialne, a takze wystawiło miliony mieszkańców Looyang
na ciężką próbę. Po zniszczeniu i opustoszeniu Luoyang, związek
rozpadł się. Dong Zhuo został jednak zamordowany przez jednego
ze swych generałów, oraz adoptowanego syna, Lu Bu, w 193 r. Tak
zakończył się krótki, ale bolesny dla dynastii okres. Dong Zhuo
wyrządził wiele szkód poprzez odsunięcie od władzy cesarza, przetrzymywanie
w charakterze zakładnika jego następcy oraz samodzielne, okrutne
rządy. Nie bez echa pozostał także związek osiemnastu dowódców
i możnowładców, który zachęcił większość uczestników do samodzielnego
sprawowania władzy nad swoimi ziemiami, co uczyniło z nich pomniejszych
dyktatorów. Właśnie ta rewolucja ostatecznie zdestabilizowała
sytuację w państwie.
Śmierć Dong Zhuo była tylko wstępem do wybuchu jeszcze większego
chaosu, podczas gdy jego generałowie toczyli między sobą walki
o władzę. Apogeum nastąpiło w 195 r., kiedy to cesarz Xian został
porwany i wywieziony z Chang’an. W poszukiwaniu pomocy, potajemnie
skontaktował się on z Cao Cao. Doprowadziło to do trzeciego, ostatniego
przełomu, który dopełnił zniszczenia dynastii Han. Cao Cao odpowiedział
na prośbę cesarza i przechwycił go w Xuchang w 196 r. Od tego
momentu cesarz przetrzymywany był przez samego Cao, który oficjalnie
pełnił funkcję jego doradcy. Coa Cao ostatecznie przyjął tytuł
cesarza dla siebie, w roku 216 stając się Królem Wei i zastępując
Xiana.
Cesarz Xian ostatecznie abdykował w 220 r., niedługo po śmierci
Cao Cao i powstaniu nowej dynastii Wei, założonej przez jego syna,
Cao Pi.
Okres
Trzech Królestw
Stopniowe słabnięcie władzy dynastii Han, które trwało w sumie
35 lat, spowodowało wykształcenie się trzech niezależnych królestw,
rządzonych przez najbardziej obiecujących bohaterów tego okresu:
Cao Cao, który stworzył Królestwo Wei na północy, Liu Bei, twórcy
Królestwa Shu na zachodzie, oraz Sun Quana, który proklamował
Królestwo Wu na południu. Z wyjątkiem Cao Cao, którego syn, Cao
Pi, ogłosił się cesarzem w 220 r., każdy z nich ogłosił się później
cesarzem.
Gra osadzona jest w okresie około 100 lat w historii Chin, od
ostatnich lat rządów dynastii Han (od około 184 r. do 220 r.),
do tzw. okresu Trzech Królestw (od 220 r. do 280 r.) i jest oparta
na znanej, historycznej powieści "Dzieje Trzech Królestw"
autorstwa Luo Guanzhonga, spisanej około 1350 r.
Powieść ta jest drugą co do popularności książką w historii, ustępując
jedynie Biblii i ciesząc się niezwykłą popularnością w całej Azji.
Ze względu na tytuł "Dzieje Trzech Królestw", ten stuletni
okres nazywamy potocznie właśnie okresem Trzech Królestw, pomimo,
że tak naprawdę ich dzieje zamknęły się w czasie sześćdziesięciu
lat.
Okres Trzech Królestw jest tak dobrze znany w Chinach nie tylko
ze względu na okrucieństwo i nie kończące się wojny, ale także
genialność zastosowanych w nim rozwiązań strategicznych. Nawet
dzisiaj, biznesmeni szukają inspiracji studiując historię tego
okresu, w nadziei znalezienia sposobu na uzyskanie przewagi gospodarczej.
Ten czas w historii Chin był także okresem rozwoju medycyny, literatury,
filozofii i nauki. W dziedzinie medycyny polowej Hua Tuo, który
zajmował się chirurgią, wynalazł pierwszy środek znieczulający,
"nazwany proszkiem leczniczym Mafei".
Rozwój na polu literatury zaowocował wieloma dziełami, które czytane
są do dziś. Rodzina Cao była liderem w tej dziedzinie, a sam Cao
Cao napisał ponad 20 poematów oraz 40 tomików prozy. Jeśli chodzi
o filozofię, największym odkryciem tamtych czasów była metafizyka,
którą opracowali He Yan i Wang Bi. W dziedzinie nauki wsławił
się z kolei Liu Hui, słynny matematyk, który jako pierwszy obliczył
stosunek obwodu koła do jego promienia.
W okresie Trzech Królestw dokonano też odkryć geograficznych i
opracowano techniki nawigacyjne. W 230 r. wielki statek przewożący
ponad 10 tys. osób dopłynął do wyspy znanej jako Tajwan, co uznać
należy za pierwszy kontakt kontynentu z tym regionem.
Jeśli chodzi o dyplomację, królestwo Wei utrzymywało bliskie kontakty
z państwem Xiematai, które teraz jest częścią Japonii, a królestwo
Wu nawiązało stosunki z Linyi, dzisiaj południową częścią Wietnamu,
oraz Funam, częścią obecnej Kambodży.
W 263 r. po kapitulacji drugiego cesarza Shi, syna Liu Bei, Liu
Shana wobec Deng Aia, Starszego Generała Wei, królestwo Shu zostało
podbite przez królestwo Wei. W 266 r. Sima Yan, najstarszy syn
Sima Zhao (władcy Wei za czasów podboju Shu) zmusił cesarza Wei
do abdykcji i założył Zachodnią Dynastię Jin. W końcu, w 280 r.
Sima Yan podbił królestwo Wu i zjednoczył cały kraj. Tak zakończył
się okres Trzech Królestw. W grze zakończenie tej historii może
zostać zmienione i ostateczne zwycięstwo będą mogły odnieść królestwo
Shu i Liu Bei lub królestwo Wu i Sun Quan.
|